Avondvierdaagse Heiloo

Deelname aan de Avondvierdaagse in Heiloo

De Avondvierdaagse is een niet meer weg te denken traditie in Nederland, en dat geldt ook voor Heiloo. In de maand juni wordt jaarlijks de AVD georganiseerd. Leden van de NWB of een onderafdeling kregen korting op het inschrijfgeld, terwijl degenen die zich na de inschrijfdeadline aanmeldden, een hoger tarief betaalden. Tot 1978 begonnen de meeste deelnemers tegelijk op een vastgestelde tijd te lopen, hoewel ze de mogelijkheid hadden om ook gedurende het volgende uur te starten. Dit leidde vaak tot drukte, vooral wanneer deelnemers al snel geconfronteerd werden met het smalle pad naast de startlocatie in het Gemeentebosje. Dit zorgde vooral voor ergernis bij de sportieve (lees: snelle) lopers, omdat ze niet goed konden doorlopen. Dit was een van de redenen om de verschillende afstanden met tussenpozen van een kwartier te laten starten.

Muzikale begeleiding bij start en finish.

Grote drukte bij de start op het schoolplein.

In de beginjaren namen vooral individuele lopers en wandelverenigingen deel aan de AVD, waaronder WSV Stabilitas, WSV ‘t Putje, en de personeelsvereniging van het St. Elisabeth Ziekenhuis uit Alkmaar. Vanaf 1963 waren ook de muziekverenigingen aanwezig tijdens de AVD, gezellig bij de start- en finishlocatie, of tijdens de intocht van de deelnemers op de laatste avond. In de loop der jaren gaven St. Caecilia, Showband Heiloo, Eensgezindheid, Tamboer en Majoretten Korps Nijenburg, Tamboer- en Trompetter- en Majorettekorps Heiloo hierbij acte de présence. In 1969 werd de intocht, bij uitzondering, opgeluisterd door de Koninklijke Verkade Harmonie uit Zaandam. In 1991 gaf de Heilooër Volksdansgroep Pridini een demonstratie bij de startlocatie.

Start- en finishlocatie zijn inmiddels traditiegetrouw bij de Radboudschool. Er heerst altijd een gezellige drukte, vooral door de aanwezigheid van de vele scholieren en hun begeleiders. De meeste jonge deelnemers kijken op de laatste dag uit naar de begeerde medaille en bloemen, soms zelfs snoep of een cadeautje. De wandelaars krijgen de eerste keer een medaille als beloning voor hun prestatie. Vervolgens ontvangen ze elk volgend lustrum opnieuw een medaille. In de tussenliggende jaren ontvangen ze een genummerd cijfer dat overeenkomt met het aantal succesvol voltooide AVD’s. In de recentere jaren kreeg men de eerste tien jaar voor elk deelgenomen jaar een medaille. Deze traditie wordt nog steeds voortgezet, hoewel de medailles er nu anders uitzien dan in eerdere jaren.

Of je nu rustig of stevig loopt, zingt of gezellig praat, alles is toegestaan. Elk jaar komt het voor dat individueel deelnemende jongeren het parcours grotendeels rennend afleggen omdat zij graag als eerste willen eindigen. Daarbij worden soms delen van het parcours afgesneden of worden extra meters gemaakt omdat zij een bewegwijzering missen. Natuurlijk ontbreken de drinkkraampjes van de deelnemende scholen niet. Af en toe bieden bepaalde bedrijven langs de route drankjes of fruit aan. Veel kinderen hebben hun eigen drinken bij zich of sabbelen op een zakdoek met daarin een halve citroen: goed voor de dorst. Vaak hebben ze ook snoep of fruit bij zich. Vanaf 1977 mogen mensen boven de 50 jaar het jeugdparcours lopen (4 x 10 km). Voor die tijd mochten volwassenen alleen de 4 x 15 km lopen. In 1992 namen voor het eerst enkele bewoners van Overkerck deel aan een avondtocht met rolstoel, en één bewoner gebruikte zelfs een loopfiets. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de AVD van Amsterdam werd in Heiloo alleen in de beginjaren nog in uniform en in gelijke pas deelgenomen. Een traditie die vrijwel is verdwenen is het optekenen van de wandelingen in een hiervoor speciaal boekje.

De vrijwilligers

Dit alles wordt mogelijk gemaakt dankzij een aanzienlijk aantal vrijwilligers. Zonder deze vrijwilligers is een AVD niet mogelijk. Na het aanvragen van een vergunning bij de gemeente en een goedkeuring moeten de parcoursen worden uitgezet, die met de groei van Heiloo alleen maar interessanter worden. Op de dagen dat er gelopen wordt moet op plaatsen waar dat nodig is markeringen worden aangebracht en vlak voordat de loopavond begint, nog eens nagelopen worden. De parcoursen moeten op tijd worden gedrukt. De startplaats moet worden bemenst en de verkeersregelaars moeten tijdig op de juiste locaties aanwezig zijn. Vroeger kon men hierbij ook nog rekenen op de hulp van de politie. Vooral de verkeersregelaars dragen een grote verantwoordelijkheid, omdat het oversteken van de spoorweg of drukke straten zoals de Kennemerstraatweg en Stationsweg veel zorg en aandacht vereist. Op sommige plekken zijn routebegeleiders nodig, en tot ongeveer 2007 waren er mensen nodig om de controleposten te bezetten.

Wandelaars van Wij zullen Handhaven / Stabilitas op de Kennemerstraatweg, strak in uniform en gelijke pas. (foto GGZ-NHN)

De oorsprong van de Avondvierdaagse

De oorsprong van de Avondvierdaagse ligt in de gespannen verhoudingen tussen de twee grootste wandelsportbonden van Nederland: de voormalige NWB en de KNBLO-NL. Vanwege de mobilisatie in 1939 was het lastig om de Vierdaagse van Nijmegen in 1940 te organiseren. Dit kwam vooral doordat een groot deel van de organisatie in handen was van militairen die inmiddels waren gemobiliseerd. Daarbij kwam dat een deel van de routes door grensgebieden met Duitsland liep. Als alternatief besloot de Stichts-Gooische Wandelsportbond (SGWB) vierdaagse wandelevenementen in de avonduren te organiseren onder het motto: ‘Als we dan geen vier dagen kunnen wandelen, laten we het dan vier avonden doen’. Zo werden in 1940 de eerste Avondvierdaagsen georganiseerd in de steden Utrecht, Amersfoort, Amsterdam, Haarlem en Zaandam. In 1941 breidde dit aantal al uit naar 21 plaatsen. Wandeltochten en AVD’s werden vanaf 1942 verboden vanwege mogelijke demonstraties tegen de Duitsers en de NSB. Na de Tweede Wereldoorlog werd de AVD weer nieuw leven ingeblazen in verschillende gemeenten, vaak door lokale wandelverenigingen. De oorlogsjaren brachten dus een nieuw element in de wandelsport voort dat na 1945 zeer populair werd: de avondvierdaagse.